Το Μανιφέστο του Ινστιτούτου Τσίπρα, που δόθηκε στη δημοσιότητα την Πρωτομαγιά 2026, επιχειρεί να δώσει σαφή απάντηση στο τι πρεσβεύει το νέο πολιτικό εγχείρημα του Αλέξης Τσίπρας και σε ποιους απευθύνεται. Το κείμενο, το οποίο συντάχθηκε από 12μελή ομάδα επιστημόνων υπό τον κοινωνιολόγο Γιώργο Σιακαντάρη, λειτουργεί ως πολιτικο-ιδεολογικός οδηγός για το υπό διαμόρφωση κόμμα, θέτοντας στο επίκεντρο δύο έννοιες: την «κυβερνώσα Αριστερά» και τον «νέο πατριωτισμό».
Πώς ορίζεται η «κυβερνώσα Αριστερά»;
Το Μανιφέστο επιχειρεί έναν επανακαθορισμό της Αριστεράς ως δύναμης διακυβέρνησης, αφήνοντας πίσω την εικόνα μιας παράταξης περιορισμένης σε ρόλο αντιπολίτευσης. Όπως επισημαίνεται, η διάκριση Αριστεράς – Δεξιάς παραμένει επίκαιρη, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου οι διεθνείς ισορροπίες μεταβάλλονται ραγδαία.
Την ίδια στιγμή, το κείμενο υποστηρίζει ότι τα παλαιά διλήμματα του 20ού αιώνα – όπως η αντιπαράθεση μεταρρύθμισης και επανάστασης – δεν επαρκούν πλέον. Αντίθετα, προτείνεται μια συνθετική προσέγγιση, όπου οι μεταρρυθμίσεις συνυπάρχουν με τις αναγκαίες ρήξεις, όταν οι κοινωνικές ανισότητες διαιωνίζονται.
Η «κυβερνώσα Αριστερά» δίνει προτεραιότητα σε πολιτικές που ενισχύουν την εργασία, μειώνουν τις ανισότητες και διασφαλίζουν την κοινωνική δικαιοσύνη, ενώ παράλληλα υπερασπίζονται τα δημόσια αγαθά και τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Ποια ιδεολογική σύνθεση προτείνεται;
Κεντρική θέση στο Μανιφέστο καταλαμβάνει η προσπάθεια σύγκλισης τριών βασικών ρευμάτων: της Σοσιαλδημοκρατίας, της Ριζοσπαστικής και Ανανεωτικής Αριστεράς και της Πολιτικής Οικολογίας.
Η σύνθεση αυτή δεν τοποθετείται στο πολιτικό Κέντρο, αλλά «στα αριστερά του», επιδιώκοντας να δημιουργήσει ένα νέο πλαίσιο που θα συνδυάζει ρεαλιστικές πολιτικές με βαθύτερους κοινωνικούς μετασχηματισμούς. Η λογική που διατρέχει το κείμενο είναι ότι η αλλαγή μπορεί να προκύψει μέσα από ένα μείγμα μεταρρυθμίσεων και ρήξεων, με στόχο τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη δίκαιη κατανομή του πλούτου.
Ποιο κοινωνικό μπλοκ επιδιώκει να εκφράσει;
Το νέο πολιτικό σχέδιο απευθύνεται σε ένα ευρύ φάσμα πολιτών που βιώνουν στασιμότητα και αβεβαιότητα. Δεν αφορά μόνο τα οικονομικά ασθενέστερα στρώματα, αλλά και τη μεσαία τάξη, τους αγρότες και κυρίως τη νέα γενιά.
Το Μανιφέστο περιγράφει μια κοινωνία όπου πολλοί πολίτες αισθάνονται εγκλωβισμένοι, χωρίς δυνατότητα εξέλιξης και δημιουργίας. Στόχος είναι να εκφραστούν όλοι όσοι βλέπουν τις προσδοκίες τους να υποχωρούν, παρά τη σταθερότητα που – θεωρητικά – προσφέρει το υπάρχον σύστημα.
Τι σημαίνει «νέος πατριωτισμός»;
Η έννοια του «νέου πατριωτισμού» αποτελεί έναν από τους πιο χαρακτηριστικούς όρους του Μανιφέστου. Δεν συνδέεται με παραδοσιακές εθνικές αφηγήσεις, αλλά με τη συμμετοχή των πολιτών στη λήψη αποφάσεων.
Ο νέος πατριωτισμός περιγράφεται ως μια διαδικασία ενεργοποίησης της κοινωνίας, όπου οι πολίτες μετατρέπονται σε ενεργούς συνδιαμορφωτές της πολιτικής. Η δημοκρατία, σε αυτό το πλαίσιο, δεν περιορίζεται στην εκλογική διαδικασία, αλλά επεκτείνεται στη συνεχή συμμετοχή.
Ποιος είναι ο ρόλος του κράτους;
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη για ένα ισχυρό και δίκαιο κράτος, που θα λειτουργεί ως εγγυητής της κοινωνικής συνοχής. Το Μανιφέστο ασκεί κριτική στο μοντέλο ενός περιορισμένου κράτους που λειτουργεί είτε ως «νυχτοφύλακας» είτε ως εργαλείο συγκέντρωσης εξουσίας.
Αντίθετα, προτείνεται ένα κράτος που θα διασφαλίζει την εργασιακή, ενεργειακή και περιβαλλοντική ασφάλεια, θα ενισχύει τις δημόσιες υπηρεσίες και θα βασίζεται σε μια πιο δίκαιη φορολογική πολιτική, με έμφαση στην προοδευτική φορολόγηση.
Παράλληλα, προωθείται η μετάβαση σε ένα πιο αποκεντρωμένο μοντέλο διακυβέρνησης, με ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των συλλογικών πρωτοβουλιών.
Ποιο είναι το πολιτικό μήνυμα;
Το Μανιφέστο δεν αποτελεί απλώς μια θεωρητική παρέμβαση, αλλά μια προσπάθεια επανατοποθέτησης της Αριστεράς σε συνθήκες έντονων κοινωνικών και οικονομικών αλλαγών. Η έμφαση στην κυβερνησιμότητα, στη συμμετοχή και στην κοινωνική δικαιοσύνη συνθέτει το βασικό αφήγημα του νέου πολιτικού φορέα.
Το αν αυτό το σχέδιο θα μεταφραστεί σε πολιτική δυναμική θα φανεί το επόμενο διάστημα, καθώς η δημόσια συζήτηση γύρω από τη «κυβερνώσα Αριστερά» και τον «νέο πατριωτισμό» μόλις ξεκινά.
